Blog kenniscafé duurzaam gedrag

Waarom kiezen mensen wel of niet voor duurzaam gedrag? Hierover organiseerde de provincie Gelderland op 5 februari 2018 een kenniscafé. Collega Uko Post, adviseur Ruimte en Wonen, schreef er een blog over.

De gaskraan in Groningen gaat dicht, Nederland moet op zoek naar andere energievormen. Gemeenten zijn aan zet om binnen vijf jaar met wijkplannen te komen. De tijd is echter voorbij dat we van bovenaf gaan opleggen wat die andere energievorm moet zijn. Mensen mogen zelf kiezen. Maar hoe krijgen we mensen zover dat ze gaan kiezen? Wat motiveert mensen tot duurzaam gedrag? Hierover organiseerde de provincie Gelderland op 5 februari een kenniscafé.

We denken vaak dat kennis de oplossing is en dat ook geld cruciaal is. Deze factoren zijn echter niet van doorslaggevend belang. Uit onderzoek blijkt dat mensen duurzaam willen doen omdat ze het zelf belangrijk vinden. Ze moeten er zelf van overtuigd zijn dat het nut heeft om hun gedrag te veranderen. Mensen verbinden dat dan aan hun identiteit en dat bepaalt dan weer hun toekomstig gedrag.

Daarnaast speelt ook de sociale omgeving mee. Denk dan aan de buurt, dat kan een sterke motivator zijn. Mensen zijn enthousiast voor een initiatief “om mee te doen”. Het ideële (duurzame) motief is minder belangrijk. Je gebruikt dan de sociale binding die er in de buurt al is.

Dit sluit goed aan bij het verhaal dat Jan Rotmans onlangs vertelde. Hij was spreker op het jaarcongres van het Gelders Energieakkoord. Hij maakte duidelijk dat de energietransitie vooral een mentaal punt is. Het zit tussen de oren. Het gaat niet om techniek, maar om mensen.

ecologie banner

Er is daarnaast lef, moed en leiderschap nodig en een roadmap – een inspirerend vergezicht. Daarmee kun je mensen overhalen de juiste beslissingen te nemen. Gas is in korte tijd in het verdomhoekje beland. We zijn hekkensluiter in Europa als je kijkt naar hoeveel duurzame energie we opwekken.

Rotmans had goede tips voor de Wijken van de Toekomst. Gelderse gemeenten zijn daarin – samen met de bewoners - aan het pionieren met gasloos. Het gaf mij in ieder geval een helderder beeld op het proces:

  1. Maak woningen gasloos
  2. Isoleer je huis zo goed mogelijk, zodat je minder energie nodig hebt
  3. Wek duurzame energie op
  4. Installeer warmtepompen en zonnepanelen

Natuurlijk is elke wijk in de praktijk weer anders. Maar de grote lijn is – denk ik – wel hetzelfde: doe het niet centraal en werk van onderop. Op dit moment mag iedereen nog zelf beslissen wanneer hij of zij aardgasloos wordt.

In Zutphen gaan we binnenkort weer in gesprek met de bewoners van onze proefwijk. Ik neem geen kennis en geld mee. Ik ga kijken wat zij belangrijk vinden en wat er al speelt in hun buurt. Dan maken we hopelijk stappen in de richting van een duurzamere samenleving.

Uko Post, gemeente Zutphen