Bestrijding van de eikenprocessierups

De eikenprocessierups veroorzaakt elk jaar veel overlast. We kennen de plekken waar veel overlast is en bestrijden de eikenprocessierups op verschillende manieren. De plekken waar veel mensen overlast ervaren, zoals langs schoolroutes, bij scholen, verzorgingshuizen en sportvelden, behandelen we als eerst. In april starten we met de bestrijding van de rupsen om overlast zoveel mogelijk te voorkomen.

In Zutphen hebben we ongeveer 4800 eiken. Zodra het blad aan de bomen komt, verschjnen ook de eikenprocessierupsen. De rupsen veroorzaken vanwege hun brandharen elk jaar overlast.

Hieronder leggen we uit hoe wij de eikenprocessierups bestrijden. Tegelijk zoeken we naar andere manieren van bestrijden voor de toekomst. Bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat er meer natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups komen.

Zo bestrijden we de eikenprocessierups

We bestrijden de eikenprocessierups op verschillende manieren:

  • Biologisch, met nematoden (aaltjes). Dit zijn hele kleine wormpjes die de eikenprocessierups van binnenuit opeten. Deze bestrijding doen we bij 300 eiken; 100 meer dan in 2019.
  • Wegzuigen van nesten. We beginnen daarbij met de nesten in bomen waar veel mensen langs komen. En dus in aanraking kunnen komen met de rupsen.
  • Natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups, zoals de koolmees, gaasvlieg en sluipwespen aantrekken. We zaaien hiervoor speciale mengsels in en planten een mengsel van bloembollen.
  • Uitzetten van gaasvliegen. Gaasvliegen zijn ook een natuurlijke vijand van de rups.

In het buitengebied bestrijden we niet. Daar zijn veel bermen en bosjes met kruiden, waar de natuurlijke vijanden de rupsen opeten.

We starten zodra de eitjes uitkomen

De rupsen komen uit hun eitjes als het blad aan de eiken komt. We starten dan met het spuiten van de nematoden. De aaltjes worden met een nevelspuit in de eiken gespoten. Dit gebeurt 's nachts omdat de aaltjes dan het beste hun werk doen. Aaltjes leven normaal gesproken namelijk onder de grond en kunnen niet tegen zonlicht.

U kunt 's nachts wat overlast ervaren als er bij u in de straat gespoten wordt.

Dit kunt u zelf doen

Heeft u eikenprocessierupsen in de tuin? Haal deze niet zelf weg, maar schakel een gespecialiseerd bedrijf in om de rupsen te verwijderen.

Ziet u in de gemeente bomen met de eikenprocessierups? Meld dit via de 'Melding openbare ruimte'. Als wij veel meldingen krijgen, kunnen we niet altijd binnen 3 werkdagen reageren. Wij weten waar alle eikenbomen op gemeentegrond staan. Ook weten we waar de eikenprocessierupsen zich bevinden op basis van informatie van vorige jaren. We bestrijden de bomen die langs schoolroutes staan, bij scholen, verzorgingshuizen en sportvelden. En eikenbomen op gemeentegrond, waarvan de takken over particuliere achtertuinen hangen. In het buitengebied bestrijden we niet.

Zorg ervoor dat natuurlijke vijanden graag in uw tuin wonen. Op Natuurvoorelkaar.nl vindt u de 'Uitzwaaikaart Eikenprocessierups': een folder met tips (gemaak voor de provincie Overijssel).

Gezondheidsklachten voorkomen

Contact met de haartjes van de rups kan gezondheidsklachten veroorzaken bij mens en dier. De brandharen kunnen zorgen allergische reacties, zoals jeuk, huiduitslag, pijnlijke ogen en benauwdheid. Zo kunt u klachten voorkomen:

  • Blijf uit de buurt van eikenbomen.
  • Raak de rupsen of nesten nooit zelf aan.
  • Bedek uw hals, armen en benen wanneer u langs eikenbomen loopt.

Bent u toch in aanraking geweest met de rups? De klachten verdwijnen meestal binnen 2 weken.

Heeft u ernstige gezondheidsklachten? Neem dan altijd contact op met uw huisarts.

Meer informatie

Op de website Oakie.info leest u meer informatie over de eikenprocessierups, over gezondheidsklachten en wat u zelf tegen de rups kunt doen.

Antwoorden op veelgestelde vragen

Hieronder leest u antwoorden op vragen die wij vaak krijgen over (de bestrijding van) de eikenprocessierups.

Wat kan ik zelf doen in de bestrijding van de eikenprocessierups?

U kunt meehelpen om de overlast van de eikenprocessierups in de toekomst te verminderen. Dit kunt u doen door uw tuin vogelvriendelijk in te richten, vogelhuisjes  en vleermuiskasten op te hangen en ‘rest’ hoekjes in te zaaien met kruidenmengsels.

Hebben eiken last van de eikenprocessierups?

Ja, eiken worden kaal gevreten door de eikenprocessierups. Ze maken wel weer nieuw blad (het zogenaamde Sint Janslot) maar dit blad is gevoeliger voor meeldauw (schimmelinfectie). Na jaren verzwakken bomen en worden ze gevoeliger voor secundaire aantasters (eikenprachtkever en parasieten).

Is het biologisch middel schadelijk voor andere dieren?

Het biologisch middel (de nematoden) werkt alleen op rupsen. Het middel is slechts 6 uur werkzaam en stopt als er veel UV licht is. Dit betekent dat alle rupsen die op dat moment in de boom aanwezig zijn, worden aangetast door de aaltjes. Gelukkig zijn dat maar een aantal soorten die gelijk met de eikenprocessierups in de boom voorkomen. Andere insecten, vogels en zoogdieren merken niks van dit biologisch middel.

Hoe komen we in de toekomst van de overlast af?

We gaan volop aan de slag  om op een natuurlijke manier van de eikenprocessierups af te komen, door het zogenaamde natuurlijk evenwicht. Dit betekent dat we het groen en de bermen optimaal inrichten voor dieren die de eikenprocessierups eten. Dit zijn bijvoorbeeld vogels, vleermuizen, gaasvliegen, sluipvliegen, sluipwespen en wantsen.

Wat gaan we doen voor de natuurlijke vijand?

Een natuurlijk evenwicht is de enige manier om in de toekomst van de jeukrups af te komen.

  • We gaan een proef doen met gaasvliegen. Dat zijn natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. We hangen op een aantal plekken kastjes met gaasvliegen in de bomen en we zaaien kruiden in waar gaasvliegen op leven.
  • We hebben op veel plekken vogelhuisjes en vleermuizenkasten opgehangen.
  • We laten klimop bij bomen staan (daar leven veel vogels, vleermuizen en andere natuurlijke vijanden in).
  • hebben we al veel bermen ingezaaid met bloemen en kruiden.
  • We planten zoveel mogelijk verschillende soorten bomen door elkaar (niet meer een hele laan met eiken bijvoorbeeld).

Gelukkig helpt de Vogelwerkgroep ons met het ophangen en schoonhouden van de vogelhuisjes.

Welke bestrijding voerde de gemeente in de afgelopen jaren uit?

In 2019 hebben we ongeveer 200 eiken behandeld met een biologisch middel en we hebben heel veel nesten weggezogen met zogenaamde stofzuigers. Ook hebben we al veel bermen ingezaaid met bloemen- en kruidenmengsels.

Waarom gaan we minder nesten wegzuigen dan vorig jaar?

Het wegzuigen van nesten helpt niet om het aantal eikenprocessierupsen in de toekomst te verminderen. Het kost wel veel geld. De nesten die weggezogen worden zijn meestal al leeg, waardoor het aantal rupsen dus niet minder wordt.

We willen juist zorgen dat er in de toekomst minder eikenprocessierupsen komen en dat kan alleen door te zorgen voor een natuurlijk evenwicht.

Gaat de gemeente niets meer doen in het buitengebied?

Jawel, we zetten in het buitengebied volop in om een natuurlijk evenwicht te krijgen.

  • In de bermen in het buitengebied waar bomen staan met eikenprocessierupsen, maaien we de bermen tussen de bomen nog maar 1 keer per 2 jaar. Zo blijven kruiden, waarin natuurlijke vijanden van de rups leven, langer staan.
  • Na werkzaamheden aan de weg (bermen) zaaien we bermen in met bloemenmengsels die natuurlijke vijanden aantrekken.
  • Klimop bij bomen laten we staan (waar dit geen gevaar voor verkeersveiligheid of de conditie van de boom vormt), zodat vogels kunnen nestelen, vleermuizen kunnen verblijven en natuurlijke vijanden gemakkelijker de rupsennesten kunnen bereiken.
  • Kale stammen laten we staan (waar mogelijk ivm veiligheid) voor holenbroeders zoals mezen.
Hoe weten we of de pilot met gaasvliegen een succes is?

De proef met de gaasvliegen gaan we 3 jaar lang doen. Op de plekken waar we de gaasvliegen gaan uitzetten kunnen we meten hoeveel eikenprocessierupsen er zijn. Zo kunnen we kijken of er in 3 jaar tijd minder rupsen voorkomen.

De gaasvliegen komen op 5 plekken: een stukje langs de laan naar Eme, Schepersdreef (tussen de Ooyersdreef en de Bieshorstlaan), op het veldje van de Garsenshof, langs de Deventerweg (tussen de Van Dorthstraat en de Van Tillstraat) en bij de natuurspeeltuin aan de Prinses Beatrixlaan.

Gaat de gemeente linten spannen om de eiken waar de processierups in zit?

Nee, we gaan geen linten spannen. Dit doen we niet omdat we onze medewerkers niet onder deze bomen willen laten werken. Bovendien kan het plastic losraken en in de natuur terecht komen en dat willen we niet.  Eigenlijk zitten de rupsen in alle eiken dus het is beter om in mei en juni zo min mogelijk onder de eiken te wandelen, fietsen of zitten. Loop liever een blokje om.

Waar gaat de gemeente spuiten met een biologisch middel?

We gaan het biologisch middel inzetten op plekken waar de overlast groot is en de openbare ruimte intensief gebruikt wordt door fietsers, spelende kinderen en sporters. Dit is dus langs de Laan naar Eme (tussen de Emmerikseweg en de Schouwlaakweg), langs de Jo Spierlaan (tussen de N348 en de Zuster Meyboomstraat), langs de Lage weide (achter de Isendoornschool), nabij de fietsbrug aan langs het Spikerpad, langs de Ooyersdreef bij het winkelcentrum, langs de Bieshorstlaan (tussen Drift en Graffelpad) en langs de Kerhofweg (laatste stuk bij de Vordenseweg).

Wat kan ik het beste doen om klachten te voorkomen?

Om zeker te weten dat u geen klachten krijgt, kunt u het beste een alternatieve route nemen waar zo min mogelijk eiken staan. U kunt lezen waar we de eiken behandelen met een biologisch middel; de verwachting is dat hier ook weinig overlast is.

Wat kan ik doen als ik wel last heeft van de brandharen van de eikenprocessierups?
  • Spoel de huid en ogen goed met lauw water.
  • Of strip de huid met plakband.
  • Niet wrijven of krabben!
  • De klachten gaan binnen 2 weken vanzelf over.
  • Bel uw huisarts bij oogklachten waarbij spoelen niet helpt.
  • Bel direct de huisarts bij steeds dikkere lippen, tong of oogleden en/of benauwdheid.